środa, 30 października 2019

Problematyczna nazwa niemieckiej amunicji karabinowej

W związku z tym, że spotykam się często z kilkoma nazwami na podstawową amunicję karabinową III Rzeszy używaną podczas II wojny światowej, to postanowiłem zrobić krótki artykuł dotyczący jej oznaczeń, który dodatkowo będzie uzupełnieniem niedawnego omówienia Kar98k.

Przez te ponad 130 lat odkąd powstała amunicja Infanteriepatrone 88 przechodziła ona mniejsze lub większe zmiany, by ostatecznie przybrać formę naboju z pociskiem ostrołukowym w pełnym płaszczu pokrywającym ołowiany rdzeń. O rodzajach niemieckich nabojów karabinowych pisałem już w jednym z pierwszych artykułów - https://www.dookolarzeszy.pl/2019/02/niemiecka-amunicja-kampanii-wrzesniowej_16.html - więc na tym się skupiał nie będę.

Sposób ładowania Kar98k z łódki na pięć nabojów 7,92x57 mm
Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9f/K98kclip.jpg?1572245214947
Przechodząc do sedna, to prawdę mówiąc - nie ma jednej poprawnej nazwy na tę amunicję. Kaliber niemieckiego Gewehr 88 do którego ta amunicja, o początkowej nazwie "88J" - 88 Infanterie (w niemieckich skrótach wojskowych unika się litery "I", żeby nie mylić jej z "1" i "J"), powstała został przeniesiony z rozwiązań francuskich (Lebel modèle 1886) - miał nawet skopiowany żywcem przewód lufy łącznie z zarysem, skokiem i głębokością bruzd oraz szerokością pól. 
Tępołukowy pocisk od 88J miał masę 14,7 g (około 227 gr), a jego maksymalna średnica wynosiła 8,1 mm. Nominalny kaliber lufy między polami wynosił 7,84 mm, a mierząc go starymi metodami, czyli biorąc maksymalną średnicę przewodu lufy (między bruzdami), to odległość ta zwiększała się do 7,92 mm. Stąd wzięto właśnie takowy wymiar, aby uniknąć skojarzeń z francuską amunicją do Lebela oznaczaną 8x50 mm R.

Pierwotny nabój 7,92x57 mm (po lewej) zaprojektowany do Gew88 oraz ostateczna jego wersja (po prawej) już do Gew98 Paula Mausera i jego późniejszych odmian
Źródło: http://omegacrossroads.com/GunCabinet/8X57/8mmMauser.htm
Gdy w 1905 r. przyjęto już wersję naboju z pociskiem ostrołukowym "JS" (Infanterie Spitzgeschoss), to zostawiono te 7,92 mm, które z czasem w Niemczech zmieniono na 7,9 mm, ale pierwotne oznaczenie było nadal używane za granicą (m.in. w Polsce) i tak też tę amunicję opisywano na opakowaniach, chociaż w rzeczywistości przewód lufy był szerszy, bo od 1905 r. wartość ta była wyznaczana poprzez odległość między polami. W bruzdach było to aż 8,23 mm z powodu użycia nowego, prawie dwa razy głębszego profilu. Maksymalna średnica nowego pocisku "JS" o masie 10,2 g (około 157 gr) wzrosła do 8,2 mm. W związku z tym strzelanie nowym pociskiem ze starych luf powodowałoby niebezpieczny wzrost ciśnienia. W celu zlikwidowania ewentualnych przypadków załadownia broni niepoprawną amunicją, długość całkowitą nowego naboju zwiększono w granicach wykraczających poza tolerancję - co prawda nie za dużo, ale wystarczająco żeby szczyty pocisków nabojów w łódce opierały się o pierścień komory zamkowej i nie dały załadować. Przerobione pod nową amunicję karabiny i karabinki miały w tej krawędzi wycięty kanał o głębokości 1,5 mm, który był wystarczający, aby umożliwić szybkie załadowanie i rozpoznanie przerobionej broni. W nowych karabinach po prostu okno wyrzutowe zwiększono o te 1,5 mm. 

Dokładne wymiary amunicji 8x57 mm JS, lub jak kto woli - 7,92x57 mm, albo 7,9x57 mm
Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5f/8_x_57_IS.jpg




Jak większość nabojów wojskowych, także Patrone 88 stał się popularną amunicją myśliwską, którą zwykło się oznaczać jako "8 mm", jednocześnie dodając "JS" lub "J" - w zależności od rodzaju pocisku. Oznaczenie wojskowe pozostało bez zmian - "7,9 mm". Tendencja ta utrzymuje się do dziś, bo na próżno szukać myśliwskiej amunicji 7,9x57 mm, ale 8x57 mm JS jak najbardziej występuje. Jest jeszcze jeden nabój z tej rodziny - typowo łowiecki 8x57 mm JRS o wymiarach prawie identycznych z wersją "JS", ale mającym kryzę wystającą - "R", który używany jest powszechnie w niemieckich drylingach.
Wracając do pytania z tytułu artykułu, to w sumie wszystkie trzy zapisy tej amunicji są prawidłowe: 
  • 7,9x57 mm - niemiecki zapis wojskowy 
  • 7,92x57 mm - zagraniczny (m.in. polski) zapis wojskowy 
  • 8x57 mm J, JS, JRS - zapis myśliwski i cywilny
Trzeba także dodać, iż popularna nazwa 7,92x57 mm Mauser nie ma sensu, bo Paul Mauser - jak już wiadomo z artykułu o Kar98k (https://www.dookolarzeszy.pl/2019/10/pocztowy-karabinek-z-trwaa-ondulacja.html) - nie miał nic wspólnego z powstaniem tych nabojów, a poza tym nie tylko broń Mausera nimi strzelała. Oczywiście wszelkie odmiany karabinów oraz karabinków systemu "Acht-und-Neunzig" były najpopularniejszymi oraz najczęściej występującymi konstrukcjami do tej amunicji. Trzeba pamiętać, że amunicja 7,92x57 mm w swojej pierwotnej postaci została zaprojektowana do Gew88, a Mauser ze swoją konstrukcją musiał się do niej po prostu dostosować z racji wojskowych wymogów. Jeśli jakaś amunicja miałaby mieć w nazwie "Mauser", to mogłoby to być: 7,65x53 mm do stworzonego dla armii belgijskiej Mle 1889 lub 7x57 mm do hiszpańskich karabinów Mauser M1893.

Porównanie typowo myśliwskich nabojów 8x57 mm JS (u góry) oraz 8x57 mm JRS (u dołu); warto zwrócić uwagę na różnicę w kryzach
Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e3/8_57_JRS.jpg
Na samym końcu, chyba już po raz któryś, zaznaczam, iż sformułowanie typu  "nabój kalibru 9x19 mm" jest niepoprawne. Nabój nie ma kalibru, gdyż z definicji jest to najmniejsza średnica wewnętrznej części prowadzącej przewodu lufy i to w przypadku luf bruzdowanych, czyli innymi słowy - najmniejsza odległość pomiędzy dwoma przeciwległymi polami. Poprawnym sformułowaniem będzie: nabój do broni kalibru 9 mm o wymiarach 9x19 mm. Z racji tego, iż taka nazwa jest dość długa, to powstał powyższy skrót myślowy i mimo że wiadomo o co chodzi, to warto pamiętać, że jest on niepoprawny. 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz